Mirasçılık belgesi, kimlerin mirasçı olduğunu ve paylarını gösterir. Evin, arabanın veya banka hesabının kime kaldığını söylemez. Bir mirasçı belgedeki oranı gösterip dairenin dörtte birini satamaz, çünkü bu oran paylaşma tamamlanana kadar soyut bir paydır.
Belge yeni hak yaratmaz
Başvurusu üzerine yasal mirasçı oldukları belirlenenlere, sulh mahkemesince veya noterlikçe mirasçılık sıfatlarını gösteren bir belge verilir (Türk Medeni Kanunu, TMK m.598). Mirasçılar mirası zaten mirasbırakanın ölümüyle kanun gereği bir bütün olarak kazanmıştır (TMK m.599). Belge bu durumu bankaya, tapu müdürlüğüne veya başka kurumlara göstermeye yarar.
Belgenin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir ve ölüme bağlı tasarrufun iptaline ilişkin dava hakkı saklıdır (TMK m.598). Sonradan ortaya çıkan bir vasiyetname veya unutulan bir mirasçı konuyu yeniden açar. Belgede terekedeki malların listesi de yer almaz. Vasiyetnameyle atanmış mirasçı veya vasiyet alacaklısı için sulh mahkemesi yolu ve bir aylık itiraz süresi kanunda ayrı düzenlenmiştir.
Noter mi, sulh mahkemesi mi
Noterler de mirasçılık belgesi verebilir (Noterlik Kanunu, NK m.71/A). Üç durumda veremez: belge verilmesi yargılama gerektiriyorsa, nüfus kayıtları yeterli değilse veya belge yabancılar tarafından isteniyorsa (NK m.71/B). Bu durumlarda sulh hukuk mahkemesine başvurulur. Noterin verdiği belgeye karşı, menfaati ihlal edilenler sulh hukuk mahkemesine itiraz edebilir (NK m.71/C).
Belgenin iptali ve yeni belge verilmesi davalarında her mirasçının oturduğu yer mahkemesi de yetkilidir (Hukuk Muhakemeleri Kanunu, HMK m.11).
Belgeden sonra elbirliği
Birden çok mirasçı varsa miras geçtiği anda, paylaşmaya kadar bütün hak ve borçları kapsayan bir ortaklık oluşur. Mirasçılar terekeye elbirliğiyle sahip olur ve temsil yetkisi saklı kalmak üzere terekeye ait haklar üzerinde birlikte tasarruf eder (TMK m.640). Temsil yetkisi yoksa bir mirasçı terekedeki taşınmazı tek başına satamaz. Terekedeki hakların korunmasını ise her mirasçı tek başına isteyebilir ve bu korumadan hepsi yararlanır.
Taşınmazlarda mülkiyet miras yoluyla tescilden önce kazanılır, fakat tasarruf için tescil gerekir (TMK m.705). Tapuda intikal de paylaşma değildir, mirasçılar kayıtta elbirliği hâlinde görünmeye devam edebilir.
Paylaşma ayrı bir işlemdir
- Paylaşma sözleşmesi. Aksine düzenleme yoksa mirasçılar paylaşmanın nasıl yapılacağını kendi aralarında kararlaştırır (TMK m.646). Sözleşmenin geçerliliği yazılı şekle bağlıdır (TMK m.676). Taşınmaz varsa tapuda işlem yapılabilmesi için gerekenler baştan belirlenir.
- Paylı mülkiyete dönüştürme. Mirasçılar sözleşmeyle kabul edebileceği gibi, bir mirasçı sulh hâkiminden de isteyebilir (TMK m.644). Paylar belirli hâle gelir ve her paydaş kendi payında işlem yapabilir, ancak ortaklık tamamen bitmez.
- Sulh mahkemesinde paylaşma. Her mirasçı, ortaklığı sürdürme yükümlülüğü yoksa her zaman paylaşmayı isteyebilir ve terekedeki belirli malların aynen, olanak yoksa satış yoluyla paylaştırılmasını talep edebilir (TMK m.642).
Dava yolunda terekenin paylaşılmasına ilişkin davalarda ölen kişinin son yerleşim yeri mahkemesi kesin yetkilidir (HMK m.11). Taşınır ve taşınmazların paylaştırılmasında ise dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır (Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, HUAK m.18/B).
Reddetme süresi belgeyi beklemez
Mirasçılık belgesi için kanunda bir süre yoktur, mirası reddetmek ise süreye bağlıdır. Miras üç ay içinde reddedilebilir ve süre yasal mirasçı için kural olarak ölümün öğrenilmesiyle başlar (TMK m.606). Süresinde reddetmeyen mirasçı mirası kayıtsız şartsız kazanmış olur. Süre dolmadan tereke işlemlerine mirasçı olarak karışan, olağan yönetimi aşan işler yapan veya tereke mallarını gizleyen mirasçı da artık reddedemez (TMK m.610).
Banka hesabından para çekme veya tereke malını satma gibi işlemler bu hükme girebilir. Hangi işlemin reddetme imkânını etkilediği olaya göre değişir.
İşlerin sırası
- Ölüm tarihini ve öğrenme tarihini not edin
- Mirasçıları nüfus kayıtlarıyla belirleyin
- Vasiyetname olup olmadığını araştırın
- Tapu, banka, araç, şirket ve borç bilgilerini listeleyin
- Mirasın reddi ihtimalini ve süresini değerlendirin
- Mirasçılık belgesini alın
- Paylaşmanın anlaşmayla yapılıp yapılamayacağını konuşun
Mirasçılar arasında anlaşma yoksa, yurt dışında yaşayan veya ulaşılamayan bir mirasçı varsa ya da sağlıkta yapılmış tapu devirleri tartışılıyorsa bu sıra değişebilir.
Kaynaklar (15) · Son kontrol: 31 Ekim 2026
- Türk Medeni Kanunu m.598
- Türk Medeni Kanunu m.599
- Türk Medeni Kanunu m.606
- Türk Medeni Kanunu m.610
- Türk Medeni Kanunu m.640
- Türk Medeni Kanunu m.642
- Türk Medeni Kanunu m.644
- Türk Medeni Kanunu m.646
- Türk Medeni Kanunu m.676
- Türk Medeni Kanunu m.705
- Noterlik Kanunu m.71/A
- Noterlik Kanunu m.71/B
- Noterlik Kanunu m.71/C
- Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.11
- Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu m.18/B

